Jak rozróżnić środki ochrony roślin dostępne bez szkoleń i zaświadczeń od tych przeznaczonych tylko dla profesjonalistów po szkoleniach?

Środki ochrony roślin, jak herbicydy, insektycydy i fungicydy, odgrywają niezwykle ważną rolę w nowoczesnym rolnictwie i ogrodnictwie. Dzięki nim możliwa jest skuteczna ochrona upraw przed chorobami, szkodnikami oraz chwastami, co przekłada się na stabilne plony i wysoką jakość produkcji. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie preparaty dostępne na rynku można kupić i stosować w taki sam sposób. Część z nich jest przeznaczona wyłącznie dla użytkowników profesjonalnych i ich zakup wymaga posiadania odpowiedniego szkolenia oraz ważnego zaświadczenia.

Pamiętaj!
W sklepie Rolmat przy zakupie środków ochrony roślin dla rolników profesjonalnie zajmujących się produkcją rolną
należy od 6 marca 2026 r. wypełniać pola:

* numer zaświadczenia i termin ważności (znajdziesz na dokumencie wydanym przez odpowiedni organ do tego uprawniony)
* nazwa podmiotu wydającego zaświadczenie

W praktyce oznacza to, że podczas zakupu niektórych preparatów sprzedawca może poprosić o podanie takich informacji jak numer zaświadczenia, termin jego ważności czy nazwa instytucji, która je wydała. Jednocześnie w sprzedaży dostępne są także środki przeznaczone dla użytkowników nieprofesjonalnych – mogą z nich korzystać właściciele ogrodów przydomowych, działkowcy czy osoby uprawiające rośliny hobbystycznie.

Dla wielu osób różnica między tymi grupami produktów nie zawsze jest oczywista. W poradniku sklepu rolno-ogrodniczego Rolmat wyjaśniamy, jak w prosty sposób rozpoznać, które środki ochrony roślin można kupić bez dodatkowych uprawnień, a które są przeznaczone wyłącznie dla profesjonalistów. Dzięki temu łatwiej będzie dobrać odpowiedni preparat, a jednocześnie stosować go zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa.

Podstawa prawna i system regulacyjny

W Polsce obrót i stosowanie środków ochrony roślin reguluje przede wszystkim:

• Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin
• przepisy wykonawcze oraz regulacje UE dotyczące pestycydów.

Najważniejsza zasada systemu polega na podziale użytkowników na dwie grupy:

1. użytkownicy profesjonalni – rolnicy, firmy usługowe, przedsiębiorstwa rolne, doradcy,

2. użytkownicy nieprofesjonalni – osoby prywatne (np. ogrodnicy amatorzy).

Podział ten determinuje dostępność produktów i wymogi zakupu.

Przeczytaj na ten temat też w artykule z poradnika Rolmat na temat: "Nowelizacja ustawy o środkach ochrony roślin".

Podstawowe kryterium rozróżnienia: przeznaczenie produktu

Najważniejszym kryterium identyfikacji jest przeznaczenie środka ochrony roślin określone w jego etykiecie rejestracyjnej.

Środki dzielą się na:

A. Środki dla użytkowników nieprofesjonalnych

(dostępne bez szkolenia)

Charakterystyka:

• przeznaczone dla amatorów i ogrodników,
• dostępne w sklepach ogrodniczych, marketach, internecie,
• można je kupić bez podawania danych szkolenia,
• etykieta zawiera informację typu:

„środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników nieprofesjonalnych”.

Cechy technologiczne:

• niższe stężenia substancji czynnych,
• mniejsze opakowania,
• prostsza forma aplikacji (np. spraye, koncentraty w małych dawkach).

 

B. Środki dla użytkowników profesjonalnych

(wymagające szkolenia i zaświadczenia)

To środki stosowane w:

• rolnictwie towarowym,
• sadownictwie,
• gospodarstwach produkcyjnych,
• usługach ochrony roślin.

Ich zakup jest prawnie ograniczony.

Zgodnie z ustawą:

środki ochrony roślin przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych mogą być sprzedawane wyłącznie osobom posiadającym odpowiednie szkolenie. 

Informacje jakie bezwzględnie musza pojawić się na etykiecie środków ochrony roślin dla profesjonalistów posiadających szkolenia i zaświadczenia o tych szkoleniach:

• Nazwa środka ...
• Przeznaczenie: Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych
• Zawartość substancji czynnej ...
• Zezwolenie MRiRW nr ...

Dane wymagane przy zakupie środków dla użytkowników profesjonalnych

Podczas sprzedaży takich produktów sprzedawca musi zweryfikować dokument potwierdzający szkolenie.

Najczęściej wymagane dane to:

• numer zaświadczenia o ukończeniu szkolenia,
• termin ważności zaświadczenia,
• nazwa podmiotu wydającego zaświadczenie.

Dodatkowo zazwyczaj zapisuje się także:

• imię i nazwisko nabywcy,
• potwierdzenie posiadania uprawnień.

Zaświadczenie:

• wydaje podmiot prowadzący szkolenie wpisany do rejestru PIORiN,
• jest ważne 5 lat.

Procedura identyfikacji rodzaju środka (algorytm identyfikacji ŚOR)

Można przyjąć następujący schemat identyfikacji środka ochrony roślin.

Krok 1 – analiza etykiety

Sprawdza się, czy w etykiecie znajduje się zapis:

• „dla użytkowników profesjonalnych”
• „dla użytkowników nieprofesjonalnych”

To najważniejszy element identyfikacyjny.

Krok 2 – analiza opakowania i dystrybucji

W praktyce:

cecha	produkt profesjonalny	produkt amatorski
opakowanie	duże (1–20 l lub kg)	małe (100 ml – 1 l)
miejsce sprzedaży	sklepy rolnicze	markety ogrodnicze
dokumenty	wymagane szkolenie	brak wymogu

Krok 3 – weryfikacja klasyfikacji toksykologicznej

Produkty profesjonalne często:

• mają wyższe stężenia substancji aktywnych,
• zawierają więcej oznaczeń CLP (np. H-statements).

Nie jest to jednak kryterium formalne – decyduje rejestr produktu i etykieta.

Znaczenie systemowe podziału

Podział ten wynika z polityki UE dotyczącej pestycydów i ma trzy główne cele:

1. ochrona zdrowia ludzi – ograniczenie kontaktu z toksycznymi preparatami,

2. ochrona środowiska – zmniejszenie ryzyka skażenia gleby i wód,

3. profesjonalizacja stosowania pestycydów.

Z tego powodu osoby stosujące środki profesjonalne muszą przejść szkolenia obejmujące m.in.:

• integrowaną ochronę roślin,
• bezpieczeństwo pracy,
• zapobieganie skażeniu środowiska.

Nowe tendencje regulacyjne (2025–2026)

W ostatnich zmianach przepisów w Polsce zwiększono kontrolę nad obrotem środkami ochrony roślin.

Nowe regulacje z 2025 roku (wdrożone od 6 marca 2026 roku) zakładają m.in.:

• większą weryfikację dokumentów przy zakupie,
• ograniczenie sprzedaży bezpośredniej,
• wzmocnienie kontroli obrotu w sklepach.

Ekspertyza: rozróżnianie środków ochrony roślin dostępnych bez szkolenia i wymagających zaświadczenia

Rozróżnienie środków ochrony roślin wymagających szkolenia opiera się na formalnej klasyfikacji produktu w procesie rejestracji.

Najważniejsze kryteria:

1. informacja w etykiecie produktu (profesjonalny / nieprofesjonalny),

2. wymóg weryfikacji zaświadczenia przy sprzedaży, obejmujący:

   • numer zaświadczenia,

   • termin ważności,

   • nazwę podmiotu wydającego,

3. przeznaczenie środka i poziom profesjonalizacji użytkownika.

Środki przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych mogą być sprzedawane wyłącznie osobom posiadającym aktualne szkolenie, natomiast środki amatorskie są dostępne dla każdego konsumenta.

 

Źródła wiedzy:

• Zasady sprzedaży środków ochrony roślin dla profesjonalistów - Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa - Portal Gov.pl
• Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20130000455/U/D20130455Lj.pdf